Eerste lezing: Sir 27, 30-28,7

Tweede lezing: Rom 14, 7-9

Evangelie: Mt 18, 21-35

“Tot zeventigmaal zevenmaal”.

Een woord van Christus kan ook wel eens hard aankomen. “Zeventigmaal zevenmaal”, is dat niet een beetje veel? Uitgecijferd wordt dat 490 maal. En dan gaat het nog maar over één broeder of zuster die tegen ons misdoet. Als we dat zouden vermenigvuldigen met alle mensen die we in ons leven ontmoeten, komen we tot een onmogelijk getal.

Maar als we niet alleen naar de letterlijke betekenis kijken, maar proberen te begrijpen wat Jezus met deze Semitische uitdrukking wilde zeggen, dan betekent het nog veel meer. Want “zeventigmaal zevenmaal” is een oosterse manier van spreken om te zeggen “altijd”. Niet zoveel keer, maar iedere keer moeten we vergiffenis geven. Ja! een woord van Christus kan soms hard aankomen.

Waarom komt dit evangelie zo hard aan? Om twee redenen.

Allereerst omdat vergeven werkelijk moeilijk kan zijn. Er zijn mensen die ons rechtstreeks pijn hebben gedaan: door een woord, een daad, bedrog of verraad. Maar er zijn ook mensen die ons misschien niets concreets hebben aangedaan en die ons toch verwonden: mensen die ons negeren, met ons geen rekening houden, ons niet begrijpen of telkens opnieuw teleurstellen.

Soms moeten we iemand niet alleen vergeven om wat hij gedaan heeft, maar bijna om wie hij geworden is in ons leven. Het kan eenvoudig zijn mijn collega te vergeven dat hij mij tien jaar gelden eens bedrogen heeft. Het wordt veel moeilijker wanneer gaat blijken dat hij een permanente leugenaar en een onverbeterlijke valsaard is; en wanneer dan onze mensenkennis lucide genoeg is om te beseffen dat hij wel nooit meer zal veranderen. Juist daar klinkt het woord van Jezus: “zeventigmaal zevenmaal.”

Een tweede reden waarom dit evangelie hard aankomt, is dat we het wellicht op een verkeerde manier lezen en daarom maar half verstaan. We lezen het vaak zoals we naar een film kijken: zonder het te beseffen, verplaatsen we ons in de hoofdpersoon. In deze parabel is dat Petrus. Hij is het die de parabel uitlokt met zijn vraag: “Heer, als mijn broeder tegen mij misdoet, hoeveel keer moet ik hem dan vergeven? Tot zevenmaal toe?”

Omdat we ons met Petrus identificeren, horen we vooral het antwoord dat aan hem wordt gegeven. Wat krijgen we dan te horen? Natuurlijk alleen dat wij ook moeten vergiffenis geven.

En dat is juist en waar. En toch, het is maar de helft van de waarheid. De andere helft van de waarheid zal pas tot ons doordrin­gen wanneer we ons op de plaats stellen niet van Petrus, maar van die broeder die tegen Petrus misdaan heeft en aan wie Petrus zeventigmaal zevenmaal moet vergeven. De vraag van die mens staat niet in de evangelietekst, maar we kunnen ze gemakkelijk in zijn plaats formuleren: “Heer, als ik tegen Petrus misdaan heb, hoeveel keer moet Petrus mij dan vergiffenis geven? Op hoeveel keer vergiffenis krijgen zou ik moeten kunnen rekenen? Mag ik hopen op zeven keer?”

Het antwoord “niet zevenmaal, maar zeventigmaal zevenmaal” krijgt dan een heel andere klank: geen harde taal meer, maar een woord van hoop en bemoediging. Het betekent dat noch Petrus noch enig ander mens ter wereld mij ooit mag afschrijven. Het betekent dat niemand, zelfs niet na 490 keer, een punt mag zetten achter zijn barmhartigheid tegenover mij, met de verzuchting: “Nu is het genoeg geweest! Nu moet het maar eens gedaan zijn!”

Het betekent dat onderlinge vergiffenis tussen mensen, tegelijk recht en plicht, plicht en recht is. Een plicht die ik nooit gedaan heb met vervullen; een recht waar ik altijd opnieuw aanspraak mag op maken. Een absoluut recht en een absolute plicht, beide gegrondvest in die absolute goedheid van God, die we bij monde van de koning in de parabel van vandaag horen zeggen (ook tot ons): “Had jij dan ook geen medelijden moeten hebben met je eigen mededienaar, zoals ik met jou heb medelijden gehad?”

Het evangelie van deze zondag stelt dit geloofspunt centraal: Gods vergiffenis kent geen grenzen, zijn barmhartigheid duurt in eeuwigheid. En het komt van daaruit tot een dubbel praktisch besluit: ook wij moeten elkaar altijd blijven vergiffenis geven; ook wij mogen elkaar altijd blijven vergiffenis vragen. Amen! (Kiran Joy OP)