Rouwen is hard werken!
Als gelovige gemeenschap trachten wij mensen nabij te zijn en te troosten, zeker op moeilijke momenten in het leven. Rouwen is een belangrijke periode na het sterven van een nabestaande en geliefde.
Destijds sprak Sigmund Freud (psychoanalyse) over ‘rouwarbeid’: rouwen is hard werken, het kost tonnen energie. Rouw creëert een leegte in mij.
De verborgen dood?
Voor de Westerse welvaartmaatschappij is de dood vaak een hinderende zaak. Ze hoort er helemaal niet meer in thuis, ze stoort. Daarom werd ze hoe langer hoe meer onzichtbaar gemaakt, gecamoufleerd, enigszins verbannen en van het oog onttrokken. De dood wil men verborgen houden, ver weg van het zicht van de mens. Het sterven is een biologisch gebeuren maar ook en vooral een menselijk gebeuren.
Mensen sterven in ziekenhuizen, soms alleen. Ze worden veelal geborgen bij de uitvaartondernemer tot hun begrafenis en komen niet meer terug in het huis waar ze geleefd hebben. Het verdriet van de nabestaanden is er niet minder om, maar het fatsoen wil dat men dat verdriet voor zich houdt of er een bescheiden vorm aan geeft die de gang van het leven niet stoort. Men draagt ook geen rouw meer zoals vroeger. Een laatste groet brengen aan de overledene kan wel.
De uitvaartliturgie is het ultieme moment om als familie en gemeenschap afscheid te nemen van de overledene. Ik heb mij al dikwijls afgevraagd wat er in het gevoelsleven van de mensen omgaat bij de ter aarde bestelling of asverstrooïng. Een dierbare achterlaten op het kerkhof geeft mij althans een gevoel van eenzaamheid.
Uitvaartliturgie in de kerk
Een uitvaartplechtigheid in de eigen kerkgemeenschap blijft een belangrijk moment en plaats om afscheid te nemen. De uitvaartrituelen van de katholieke kerk zijn bedoeld voor mensen die zichzelf, misschien met alle zwakheid in de beleving, in het christelijk geloof willen herkennen en er voor hun leven inspiratie uit putten.
De christelijke uitvaartplechtigheid heeft een eigen karakter en ze blikt terug op het leven van de concrete persoon die overleden is, ze laat ruimte voor de pijn en het verdriet van hen die achterblijven. Maar ze kijkt niet alleen naar het leven dat voorbij is. De rituelen van de uitvaartliturgie vertolken ook het geloof dat Gods liefde sterker is dan de dood, en dat de gestorvene deel krijgt aan het verrijzenisleven van Jezus Christus, de levende Heer.
Mensen komen samen in de kerk en zijn in geloof verzameld. Zij komen ook samen in lief en leed om alles wat het leven meebrengt te vieren: dankbaarheid om de liefde, rouw om verlies, volharing om met andere mensen samen te leven, in goede en kwade dagen.
De symbolen en rituele handelingen, zang en muziek, de Bijbelteksten en gebeden drukken zo een toekomstperspectief uit, dat hoop en troost wil bieden aan de nabestaanden.
Midden onmacht en verdriet richten christenen zich dus biddend tot God, die bron is van nieuw leven en licht.
