Elke gemeenschap, elke natie, kent zijn eigen tradities en gewoonten, normen en waarden. Alle culturen worstelen met het probleem van het kwaad. Kwaad mogen we niet banaliseren.

Op het vlak van geloven en zingeving is ook individualisering troef. Autonomie of zelfbeschikking zijn nu de hoofdstroom, zowel in de hele samenleving als in het individuele leven van de burgers. De mens wil voor zichzelf de zin van het leven zoeken, vinden en geven. Maar kan dat zonder de ruimere gemeenschap? Wat is hierbij de rol en betekenis van het christendom als verbindende religie en zingevend aanbod?

Ieder mens tracht voor zichzelf uit te klaren wat de juiste wijze van leven is en wat het goede is voor zichzelf en de anderen. In vele opzichten is onze maatschappij vervallen in fragmentatie en individualisme. Zo te zien leeft ieder mens meer en meer op zichzelf of in kleine en op zichzelf bestaande bubbels.

Maar mensen zijn geen mateloze, absolute wezens. Niemand kan zonder de anderen. De mens is een sociaal wezen en is mede afhankelijk van anderen om zichzelf te worden. Gelovige mensen beseffen dat zij hun ervaringen en betrokkenheid kunnen delen in een gemeenschapsgebeuren.

Daar leef ik voor en daar ga ik voor!

De meeste mensen hebben hun eigen momenten van stilstaan bij de dingen, momenten waarop zij trachten het leven verstandelijk, met de rede dus, te doorgronden en de zin ervan te duiden. De gelovige mens kan betekenis zoeken en vinden in het christendom en in het samen gemeenschap vormen en levensopbouw.

Stilstaan bij het leven. Zoeken naar duiding en antwoorden op vele levensvragen. Zulke momenten kunnen uitmonden in de conclusie: daar leef ik voor, daar ga ik voor, dat is belangrijk en daar ga ik werk van maken. In de volksmond betekent dit: “ik steek mijn nek hiervoor uit!”

“Daar leef ik voor” is van belang voor ons zingevingsysteem. De mens blijft een sociaal wezen. Men wil de individuele belevenissen delen en zo gemeenschap vormen.

Geloven is een manier van zien en van mens zijn. Gelovigen leven van een betekenis der dingen en zij zijn altijd op nieuwe betekenis uit, zin-geven en zin-vinding. Mensen die de dingen niet laten voor wat ze zijn maar steeds trachten naar het juiste en het goede. Geloof heeft met het goede leven te maken, van elke dag opnieuw.

Godsdiensten zijn ook bewaarplaatsen

Godsdienst of religie helpt de mens boven zichzelf uit te stijgen in vormen van solidariteit. Religie is in wezen een verbonden zijn met de eenheid van al wat bestaat, zodat daardoor je hele leven zin krijgt.

Religie is een zingevende factor binnen het leven. Religie gaat over het “in de waarheid leven”. Religie draagt bij tot een kritische ingesteldheid t.o.v. zijn eigen omgeving en de samenleving. Religie heeft onvermijdelijk te maken met datgene wat zin geeft aan het leven.

Prof. Jürgen Habermas, de gekende Duitse filosoof en socioloog (20/21ste eeuw) zegt dat “Godsdiensten als bewaarplaatsen zijn van betekenissen en zingeving”. Een maatschappij heeft zulke bewaarplaatsen nodig om het leven te kunnen leven, te proeven én te oefenen.

Geen cement maar gist

Zo zullen mensen betekenis zoeken en vinden met vragen die te maken hebben met het lot van de mens én met de grote lijnen van de ethische oriëntatie van het menselijk bestaan.

Zo zal ik mij inzetten voor de samenleving als burger én als christen. Of beter: het is mijn geloof dat mij helpt het ware burgerschap te ontdekken. Het zijn de keuzes of engagementen die de zin van ons leven uitmaken.

Het christendom is wel present in onze samenleving maar is geen overkoepelende boodschap meer die diverse terreinen van het leven bijeenhoudt. Niet iedereen gaat ervoor of leeft ervoor! Voor velen smeedt het christendom geen sociale banden meer. Het is geen bron meer van collectieve identiteitsvorming.

A better place to be

Het christendom is minder en minder cement en meer en meer gist. Gist als symbool voor de kracht van Gods Koninkrijk; het lijkt klein, maar het heeft veel invloed. Gist doet rijzen, en verrijzen.

Religie en vooral het christendom zijn nuttige instrumenten van samenlevingsopbouw omdat ze beschikken over een geheel van gistmiddelen of verwijzingen zoals beelden, woorden, metaforen, verhalen en figuren (zoals profeten om naar te luisteren of heiligen om naar op te kijken) – dat en die te denken geeft over hoe wij van deze wereld “a better place” kunnen maken.