Met regelmaat hebben wij grote inspirerende verhalen nodig. Verhalen waarin de ander centraal staat als medemens en medeburger.

Zeker in tijden van maatschappelijke uitdagingen zoals werkloosheid, langdurige ziekte, zorg en milieu, klimaat, vrijheid, vrede en veiligheid. We hebben verhalen nodig die ons verheffen boven ons eigen leven, ons eigen belang. Ideeën waarin de ander centraal staat als medemens. Dat vraagt om keuzes maken. Ook als men zelf niet bewust kiest worden er door anderen keuzes gemaakt.

‘Niet handelen’ is ook handelen, zei de Duitse theoloog Dietrich Bonhoeffer. Niet kiezen is ook kiezen! Politici maken keuzes. Politiek kan niet zonder inspiratie. Politiek is ploeteren in de modder, werken aan vooruitgang met het geduld van duizend kleine stapjes voorwaarts. Ideeën doen er toe! Ze zijn een vormende kracht en banen nogal eens het spoor. Zelden komen ze zomaar uit de lucht gevallen.

Centraal in onze christelijke traditie staat de visie op de mens als gelijkwaardig, verantwoordelijk en redelijk. Elk mens is voor ons naar Gods evenbeeld geschapen en als zodanig waardevol. Het bevat bijvoorbeeld de strijd tegen de slavernij in al zijn vormen. Mensen zijn in staat het goede te kiezen en te doen. Verantwoordelijk leven doet de mens in relatie met anderen. Hij leeft en ploetert in allerlei verbanden en netwerken.

Vanaf de geboorte is de mens opgenomen in de cirkel van het leven waarin we afwisselend zorgen voor de ander en door de anderen zelf verzorgd worden. We zijn als mens onherroepelijk opgenomen in ‘de cirkel van het leven’. Als we geboren worden, zijn we aangewezen op de zorg van anderen, ons leven hangt ervan af. Daarna zorgen we voor anderen om aan het eind van ons leven opnieuw verzorgd te worden. Dat is de opdracht van naastenliefde en dienstbaarheid. Ons christelijk sociaal denken wordt gevormd door een dienstbare samenleving van verantwoordelijke burgers. Diezelfde christelijke traditie tracht ook antwoorden te geven op de vraagstukken van elke tijd. We leggen de nadruk op het doen van het goede, allereerst in eigen kring maar tevens in de bredere samenleving.

Solidariteit met de medemens en het appél om deze bij te staan is een kernelement in alle wereldreligies, van de ‘caritas’ en ‘diaconie’ in het christendom tot de ‘zakat’ – één van de zuilen in de islam; van ‘metta’ en ‘karuna’ in het boeddhisme tot ‘chesed’ in het judaïsme. Religie is steeds geassocieerd met maatschappelijke betrokkenheid en normen van sociale bijstand. Nog altijd vormen geloofsgemeenschappen – van welke strekking ook – belangrijke plaatsen waar mensen sociale contacten aangaan en gemotiveerd worden tot inzet ten behoeve van anderen en de bredere samenleving.

Van ophouden weten

Mensen hebben nood aan rust in een vermoeide samenleving. Mensen hebben het gevoel dat ze de trein missen want we missen van alles, we rennen van hot naar her, maar met welk doel? Van veel kanten klinkt de roep om rust, om op adem te komen. Onze samenleving lijkt gevangen in een wijze van denken en doen waarin het draait om werken en presteren – en vooral om concurreren ook op zondag! Velen worden gedwongen te presteren met ontelbare burnouts en depressies als gevolg. Nietzsche zei al: ‘Door het gebrek aan rust eindigt onze beschaving in een nieuwe barbarij’.

Is rust mogelijk? Een antwoord kan ‘de sabbath’ zijn. De sabbath betekent oorspronkelijk ‘van ophouden weten’, een dag of momenten van niet-doen, een dag of momenten die bevrijd zijn van ieder ‘doen’. Na zijn schepping verklaarde God de zevende dag heilig: dat is de dag van het niet-doen! Politici en christelijke politici in het bijzonder zullen zich inzetten voor zondagsrust of voor momenten van rust in het leven.

Dat wordt dan een dag om op adem te komen, oog te hebben voor relaties, een dag van rust.