Eerste Lezing: Sir 27, 4-7

Tweede lezing: 1 Kor 15, 54-58

Evangelie: Lc 6, 39-45

‘Als een diepgewortelde boom’

Lieve Mensen

Vandaag hoorden we een heel korte eerste lezing maar de beknoptheid maakt dat ieder woord noodzakelijk is om de betekenis te achterhalen. Elke zin is een nieuwe gelijkenis. Diezelfde wijze van spreken: spreken in gelijkenissen, gebruikt ook Jezus om ons iets duidelijk te maken. Waar het in de eerste lezing nog zinnen zijn die iets willen verklaren maakt Jezus er vragen van. Dat gelijkenissen ons aan het denken zetten is natuurlijk de bedoeling maar als je het ook nog eens in een vraag stelt, dan moeten we ons zeker aangesproken weten.

En daar gaat het hier om spreken en luisteren. Het is maar in het woord dat de mens, mens wordt. In het woord wordt God mens. In Jezus is Godswoord voor ons geopenbaard. En daar speelt de tweede lezing op in. In de brief aan de Korintiërs is het woord van de schrift pas tot leven gewekt als het de dood overwint. Wanneer we standvastig en onwankelbaar het woord in vervulling laten gaan is onze inspanning niet te vergeefs.

Het gaat dus over spreken en luisteren en handelen. In de eerste lezing is het duidelijk dat we pas mens worden als we tot spreken komen. Je kan pas iemand beoordelen als die gesproken heeft. Maar in het evangelie laat Jezus zien dat ons spreken veel te vaak gaat over de andere zijn fouten en gebreken. Ons oordelen zegt Jezus kan pas nadat we onszelf de spiegel hebben voorgehouden. Ik zou zeggen dat we eerst eens even goed naar onszelf hebben geluisterd.

Want in de eerste lezing wordt duidelijk dat ons spreken vaak het kwade naar boven brengt en dat dit dan weer tegen je gebruikt zal worden. De gelijkenis van de zeef en het kaf is hierin een mooi voorbeeld. Na ons spreken blijft het kwade over en waar is het ‘goede’ dan gebleven? Maar ook wordt ons meegedeeld dat we aan het spreken de gezindheid van de spreker kunnen horen, dus goed luisteren is hier de boodschap want hoe kunnen we de waarheid achterhalen als we niet doorheen de woorden de werkelijke toedracht van de spreker willen verstaan. Het doet me denken aan alles wat afgelopen weken in de media gezegd en vooral niet gezegd wordt. Ik hoor vanuit alle hoeken dat we ‘vrede’ willen maar geen van die sprekers of moet ik zeggen ‘roepers’ luisteren naar hun eigen woorden.

Jezus’ vragen zijn hier dan ook allen terechte opmerkingen aan ieder van ons. Jezus’ vragen, vragen niet om een antwoord. Het zijn zoals ik al eerder zij spiegels die ons iets binnen in onszelf duidelijk willen maken. Trouwens het is alleen maar Jezus die deze vragen aan ons stellen kan. Wij mensen zouden deze gelijkenissen alleen maar gebruiken om wederom ons eigen gelijk te halen. De eerste is al een hele straffe. Kan een blinde een andere blinde leiden? Kan iemand die zichzelf niet serieus neemt iemand anders serieus nemen? Weet dat Jezus de blinde doet zien, Hij is het dus die het voor ieder van ons meent en ons serieus neemt. Maar eens naar Jezus voorbeeld gevormd zijn moeten we als leerling Hem niet overstijgen. Geen hoogmoed maar nederigheid. En dan komt wat we allen in ons collectief geheugen hebben gegrift. De vraag rond de splinter en de balk. Wie oordeelt ziet vaak iets onooglijks klein bij de andere maar zelf… zien we liever niet in de spiegel. Nochtans is dit noodzakelijk om zelf goed te kunnen kijken. Want met een balk in je eigen oog kan je niet scherp zien.

En zowel in de eerste lezing als in het evangelie komt de ‘boom’ aan bod. Ooit werd er mij gevraagd een boom te tekenen die mijzelf zou verbeelden. Een gelijkenis dus maken. Wat toen opviel was dat een boom wortels moet hebben die diep geworteld en verankerd moeten zitten in de grond om vruchten voort te brengen. Daar klinkt de standvastigheid uit de tweede lezing weer door. Jezus geeft ons dit fundament, zijn radicale opstelling van een niet oordelen maar jezelf steeds bevragen voor je het woord neemt. De gelijkenissen met de bomen laat dan weer zien dat je geen angst moet hebben om het woord te nemen als je je laat leiden door Jezus’ en Gods woord. Een goede boom draagt goede vruchten zijn wortels zijn verankerd in de goedheid en liefde van God: het levenssap. Nu het stillaan lente wordt komt dit sap in de boom weer op gang. Laat dit ook een beeld zijn voor de komende vastentijd. Dat we Gods liefde in ons leven toelaten en durven onze fouten en tekortkomingen onder ogen zien en andere niet beoordelen maar samen zoeken naar wat echte ‘vrede’ is.

Pas wanneer we goed naar onszelf luisteren en onze woorden vanuit ons hart laten spreken kunnen we ook de andere verstaan. Dan pas kunnen we samen handelen en zo vrede stichten. En dit geldt voor alle mensen die durven in de spiegel te kijken en zichzelf kritisch te bevragen dan is niets te vergeefs. (MD)