We worden allemaal door emoties bewogen, maar omdat die in de meeste gevallen niet hetzelfde zijn, verdelen ze ons eerder dan dat ze ons bijeenbrengen.

En onze emoties zijn per definitie selectief en subjectief. Emoties zijn van nature veranderlijk en divers en bij tijden ook tegenstrijdig.

Om onze wereld beter te begrijpen moeten we rekening houden met de rol van gevoelens en gedachten in de mondiale politiek. We zullen emoties in perspectief plaatsen om de ‘Ander’ te begrijpen. Het gevoel en emoties zullen we best in perspectief plaatsen om er niet totaal door te worden bezeten.

In recente jaren heeft angst zich verdiept, uitgebreid en gediversifieerd. Het is een dominante emotie wereldwijd. Als er één emotie zegeviert dan is het wel de angst.

Drie fundamentele emoties

Er zijn samengevat drie primaire emoties: angst, hoop en vernedering. Daarnaast zijn er ook nog woede, wanhoop, haat, verontwaardiging, liefde, eergevoel en solidariteit. Maar angst, hoop en vernedering zijn nauw verbonden met het begrip ‘vertrouwen’. Vertrouwen is dé bepalende wijze hoe mensen en overheden omgaan met uitdagingen en met elkaar.

Angst is de afwezigheid van vertrouwen. Als je leven wordt beheerst door angst maak je je zorgen over het heden en verwacht je dat de toekomst steeds gevaarlijker wordt. Angst is: “God, de wereld is zo’n gevaarlijke plek geworden; hoe kan ik ertegen worden beschermd?” Angst kan wijken voor hoop!

Hoop daarentegen is een uiting van vertrouwen; het is gebaseerd op de overtuiging dat het vandaag beter is dan gisteren en dat het morgen beter zal zijn dan vandaag. Hoop staat voor: “Ik wil het doen, ik kan het doen én ik ga het ook doen”.

Hoop is vertrouwen

Je hebt hoop in de spirituele betekenis van het woord, het geloof in de verlossing van de mens door bevrijding van de zonde. Hoop kent ook een seculiere betekenis: hoop die staat voor vertrouwen in de eigen identiteit, in iemands vermogen om positief te interacteren met de wereld.

Hoop is het tegenovergestelde van berusting of overgave; het is een vorm van vertrouwen die ons aanspoort om op te schuiven richting andere mensen, om zonder angst te aanvaarden op welke wijze ze van ons verschillen. Hoop is gebaseerd op de ambitie om het ‘hier en nu’ beter te doen in de wereld, niet op het geloof in een betere wereld ergens in de toekomst – hetzij op aarde, hetzij in de hemel.

Vernedering is het gekwetste vertrouwen van degenen die hun hoop voor de toekomst zijn verloren; jouw gebrek aan hoop is dan de fout van anderen die jou in het verleden slecht hebben behandeld. Vernedering is: “Ik zal het nooit kunnen!”

Vertrouwen is een belangrijke component van de gezondheid van mens en wereld. Emoties weerspiegelen de mate van zelfvertrouwen van een samenleving. Identiteit (wie ben ik en wie zijn wij?) houdt nauw verband met vertrouwen, en vertrouwen (of het gebrek eraan) komt tot uiting in emoties – in het bijzonder in gevoelens van angst, hoop en vernedering.

“Indien er geen hoop was, zou het hart breken” (Thomas Fuller, schrijver).