Een goede samenleving beschermt de menselijke waardigheid door alle burgers hetzelfde recht op autonomie of eigenheid toe te kennen. Het vermogen om fundamentele keuzes in het leven te maken is een wezenlijk menselijk kenmerk.

Alle mensen willen hun eigen levensdoel bepalen: wat ze willen doen om aan de kost te komen, met wie ze willen trouwen, waar ze willen wonen, met wie ze zich willen verbinden en willen handelen, wat en hoe ze willen spreken en waarin ze willen geloven.

Het is deze vrijheid die mensen waardigheid verleent. Wij kennen ‘het recht op waardigheid’ en dat principe duikt op in de basiswetten van zeer van elkaar verschillende landen van Duitsland tot Japan.

Mensen hunkeren niet alleen naar respect voor henzelf, maar ook voor externe zaken als godsdienstige overtuigingen, sociale regels en tradities. Mensen maken voortdurend keuzes tussen materieel eigenbelang en immateriële zaken als respect, trots, principes en solidariteit.

Leven te midden in een bredere samenleving

Mensen kiezen zelf en autonoom tot welke groepen zij willen behoren. Dat is wat de burgerlijke maatschappij (civil society) creëert die we om ons heen zien. Mensen hebben altijd gehunkerd naar gemeenschapsbanden en sociale solidariteit.

Het particuliere verenigingsleven groeit enorm als samenlevingen rijker worden en meer van hun reserves kunnen besteden aan sociaal georiënteerde activiteiten. Moderne landen beschikken over fijnmazige netwerken van door vrijwilligers opgezette maatschappelijke organisaties die gemeenschapsgevoel, sociale dienstverlening en belangenbehartiging aanbieden.

Taal is vorm van expressie

De taal(uiting) heeft een inherente morele waarde als het middel waarmee gedachten en keuzes worden overgebracht, en daarnaast heeft deze als praktische waarde dat zij mensen in staat stelt op een ingewikkelde manier te communiceren, zoals geen ander levend wezen dat kan. Taal is noodzakelijk voor de organisatie van de samenleving.

Vrijheid van meningsuiting veronderstelt een vrijheid van denken en het vormt de basis van alle andere vrijheden die men binnen een ordelijke samenleving wil beschermen.

Goede samenlevingen gaan uit van gelijkheid van menselijke waardigheid, een waardigheid die haar oorsprong kent in het vermogen van de mens om keuzes te maken. Velen beseffen hoe belangrijk een rechtvaardige samenleving is. Sociale gelijkheid helpt voorkomen dat groepen elkaar haten. Er kan alleen rechtvaardigheid zijn voor allen.

De mens leeft niet in een vacuüm. Het meeste wat hij doet of nalaat te doen, heeft ook gevolgen voor anderen, in de eerste plaats voor de mensen die hem na staan, maar veelal ook voor een veel bredere groep van mensen.

Karakters maken het verschil

Waar mensen verschillen is meestal op basis van hun karakter: de mate waarin ze maatschappelijk zijn ingesteld, vrijgevig en attent zijn, op een betekenisvolle manier in verbinding staan met de mensen om hen heen, moedig en goed geïnformeerd zijn en zichzelf graag willen verbeteren door middel van onderwijs.

Karakter is iets wat door mensen vrijwillig kan worden gecultiveerd, het is een belangrijk onderdeel van de menselijke autonomie.