Eerste lezing: Ex 22,20-26
Tweede lezing: 1 Tes 1,5c-10
Evangelie: Mt 22,34-40
De eerste lezing werd genomen uit het boek Exodus. Het boek waarin Mozes bij de berg Sinaï de tien geboden krijgt. Of beter gezegd 10 levenswoorden waaraan de Israëlieten zich moeten houden. Naderhand komen daar nog een heleboel wetten of eigenlijk voorschriften bij. Offerwetten, spijswetten, reinigingswetten, strafwetten en nog enkele andere categorieën. Deze wetten of voorschriften vinden we meestal in het boek Leviticus. Later zijn die gebundeld in 613 voorschriften, 248 geboden en 365 verboden. Je zou voor minder het bos door de bomen niet meer zien.
Met zoveel voorschriften komt dan ook de vraag welk is nu de belangrijkste? Voor de éne zijn de offerwetten belangrijk terwijl een ander misschien vindt dat de reinigingswetten boven die offerwetten staan.
Maar de vraag van de farizeeën “wat is het belangrijkste gebod in de wet?” gaat eigenlijk niet echt om deze voorschriften. De wet, hiermee wordt de hele Thora bedoeld, de 5 eerste boeken van het Oude Testament. Dus eigenlijk is het gewoon de vraag wat het belangrijkste is in heel de Thora.
De farizeeën proberen Jezus met hun vraag in de val te lokken. Zou Jezus het wagen om één van de voorschriften boven het andere te plaatsen?
Jezus’ antwoord is vrij kort: ‘Heb God lief, en je naaste zoals jezelf.’ Hij maakt van heel de Thora eigenlijk één gebod van: bemin de A(a)nder, één keer met hoofdletter, de andere keer zonder hoofdletter.
En dan moet ik ineens aan het kruisteken denken. De verticale beweging is onze verbinding met God. Zowel van boven naar beneden als van beneden naar boven. God bemint ons en wij beminnen God. Je naaste beminnen is het horizontale stukje. Het éne kan niet zonder het andere. Je kan niet zeggen: ‘Ik bemin God’ en je niet inzetten voor je naaste. Je inzetten voor je naaste, je naaste beminnen is ons antwoord aan God. En juist op het snijpunt van de twee, het is daar dat wij God in onze naaste zien.
En dan is natuurlijk de vraag wie je naaste is. De eerste lezing helpt ons al een stuk op weg: een vreemdeling, weduwen en wezen, een noodlijdende. Verder laat Jezus ons dit zien doorheen het hele evangelie. De tollenaars, de melaatsen, de gevallen vrouw, de zieken. Eigenlijk iedereen die aan de kant van de weg staat. De parabel van de barmhartige Samaritaan, Jezus vertelde die om aan de farizeeën duidelijk te maken wie hun naaste is. Het zijn dus niet alleen onze gezin, onze familie, onze vrienden en onze buren. Maar het zijn alle mensen.
Jezus vermeldt ineens ook nog hoe we die ander moeten liefhebben. ‘Heb je naaste lief zoals je zelf.’ Hierin horen we een beetje het geluid van de gulden regel: behandel de andere zoals je zelf wil behandeld worden.
Woorden van meer dan 2000 jaar geleden en toch zo actueel.
Ook wij vandaag worden opgeroepen om onze naaste te beminnen. Om zorg te dragen voor de zwakkere in onze maatschappij, om op te komen voor wie dit zelf niet kan. We moeten voor de andere zorgen, zoals we voor onszelf zouden zorgen. En dan gaat dat zorgen voor onszelf niet over egoïsme, over het alleen aan onszelf en onze eigen voordelen denken. Het gaat erom dat we onszelf graag zien en beseffen dat we zelf bemind worden. Iemand die overhoop ligt met zichzelf, zal niet in staat zijn iemand anders te beminnen.
Gemakkelijk is het niet. Houden van iemand die dicht bij ons staat is geen probleem. Houden van iemand die ons kwaad doet? Een pak moeilijker.
Maar Jezus heeft het ons voorgedaan. Hij voelde en wist zich geliefd door zijn en onze Vader. Daardoor had Hij de kracht om al zijn naasten lief te hebben.
De liefde die Jezus ons heeft voorgeleefd, is een onvoorwaardelijke liefde. God heeft ons onvoorwaardelijk lief. Wat we ook doen, God blijft ons liefhebben. Het is zoals een vader en moeder hun kinderen liefhebben. Ook al doen ze iets verkeerd, ouders blijven hun kinderen graag zien. Gewoon omdat het nu eenmaal hun kinderen zijn.
Laten wij ons dus spiegelen aan Jezus. Laat Hem onze bron en onze kracht zijn om net zoals Hij al onze medemensen te beminnen.
