Als hoop vertrouwen is, dan is vernedering onmacht: een emotie die in eerste instantie voortspruit uit het gevoel dat je niet langer greep op je leven hebt, of dat nu gezamenlijk is, als volk, natie of geloofsgemeenschap, of individueel, als persoon.

Het gevoel van vernedering steekt de kop op wanneer je ervan overtuigd bent dat de Ander (de medemens) is binnengedrongen in de beslotenheid van je persoonlijke leven, en je volkomen afhankelijk heeft gemaakt. Vernedering gaat gepaard met het gevoel dat je de macht over het heden en vooral over de toekomst bent verloren, dat je een toekomst tegemoet gaat die in schril contrast staat met een geïdealiseerd, bewierookt verleden, een toekomst waarin de omstandigheden op politiek, economisch, sociaal en cultureel vlak worden gedicteerd door de Ander. De emotie van vernedering doet zich voor binnen alle culturen en samenlevingen.

Vernedering zonder hoop leidt tot wanhoop en tot het koesteren van wraakgevoelens, die gemakkelijk kunnen omslaan in vernietigingsdrang. Die drang wordt vaak gedreven door angstgevoelens.

De onzekerheid bij angst

Angst is een emotionele reactie op het besef van dreigend gevaar, al dan niet terecht. Angst leidt tot een defensieve reflex die de identiteit en de kwetsbaarheid van een persoon, cultuur of beschaving op een bepaald moment onthult en weerspiegelt. Angst is ook een realiteit met vele factoren. Angst ontstaat wanneer je je onzeker voelt. Angst is ook een overlevingsmechanisme in een van nature gevaarlijke wereld. Angst kent een verlammend effect. Angst krijg je wanneer je onvoldoende greep hebt op je leven. Angst leidt vaker tot verdeeldheid dan tot eensgezindheid. Angst is nauw verweven met hoop. Dus blijven hopen en streven naar verbondenheid.

Iedereen heeft het gelijke recht om deel te nemen aan de maatschappelijke discussie. Je kunnen inleven in anderen, in wat het betekent het leven van die ander te leiden, is een voorwaarde voor compassie. We beseffen van samen te leven in een ‘global village’. De mens ontdekken en aanvaarden, waar ook ter wereld. Menselijkheid delen met de hele mensheid. Om een goede wereldburger te kunnen zijn, moeten mensen zich in anderen kunnen verplaatsen. Verbeter de wereld en begin bij jezelf!

Onwetendheid en onverdraagzaamheid gaan hand in hand. Vrede en verzoening zijn alleen mogelijk onder volken die elkaar kennen en aanvaarden. Ondanks het feit dat we leven in een digitale informatietijdperk, begrijpen we de Ander geen spat beter dan in het verleden, eerder het tegendeel.

We worden overspoeld met beelden en feiten, die ons wereldbeeld eerder vertroebelen dan verhelderen. Omdat de wereld waarin wij leven onherroepelijk complexer zal worden, zullen culturen, naties en ook individuen steeds meer geobsedeerd raken door hun identiteit. Die obsessie kan het belang van emoties alleen maar vergroten.

Als kennis en een minimaal begrip van de Ander vitaal zijn, dan geldt dat ook voor zelfkennis. Die twee zijn zelfs nauw verweven, want alleen samenlevingen die vrede met zichzelf hebben, kunnen met andere tot een vergelijk komen.

Het christendom laat zich erop voorstaan dat het in het teken staat van hoop en liefde. Jezus leefde in de herinnering voort als een man die zijn leerlingen had geleerd om bovenal God lief te hebben, maar daarnaast je naasten lief te hebben als jezelf. En met ‘naaste’ bedoelde hij niet je buurman of -vrouw. Iedereen is je naaste. Zelfs een vijand is je naaste. Christenen moeten iedereen liefhebben, zelfs de mensen die hen verafschuwen, onderdrukken en vervolgen.

Het doel van de menselijke samenwerking is: vrijheid, gelijkheid en broederschap. Elkaar blijven vertellen wie we zijn, wat we willen en waar we thuishoren. Wie zijn wij in relatie tot de anderen of andere gemeenschappen? Sluiten wij ons af of staan wij open tot de anderen? Hoe verhouden wij ons onderling tot elkaar?

Leren van elkaars taal te verstaan, in de zin van elkaar te begrijpen, de taal van de emoties. De basis van dit alles is de inherente waardigheid van ieder mens.