Oorlog is niets nieuws. Oorlog is zo oud als de mensheid. Dat oorlog ook veel ellende en schade veroorzaakt is ook niet nieuw.
Er werd en er worden nog altijd oorlogen gevoerd. Tevens is oorlog in hoge mate onvoorspelbaar of daagt het al slaapwandelend op zoals we gezien hebben bij de Eerste Wereldoorlog. Al slaapwandelend ontstond sinds 2014 de oorlog tussen Oekraine en Rusland.
Oorlog wordt gepresenteerd als iets onvermijdelijks, als iets waar we soms niet aan kunnen ontkomen. Oorlogen overkomen ons echter niet zomaar. Het blijft vooral een politieke aangelegenheid. Oorlogen zijn in principe het exclusieve domein van de staten omdat het staten zijn die de autoriteit hebben over het legitiem gebruik van geweld.
Invoering dienstplicht
Napoleon Bonaparte voerde de dienstplicht in begin 19de eeuw. Vanaf die tijd werden ook burgers (naast soldaten) steeds actiever betrokken bij de oorlogsvoering. De burger moest zich identificeren met de staat omdat de staat de belichaming zou zijn van een aantal waarden, waarmee de bevolking zich mee kon herkennen. Dus het idee van nationalisme en vaderlandsliefde gingen gepaard met het mobiliseren van de bevolking. Dit alles evolueerde naar een totale oorlog, waarbij alle middelen die een staat ter beschikking stonden werden ingezet. De staat heeft een zeker gezag en een zekere legitimiteit en draagt ook bij aan een gevoel van identiteit.
WWII (39-45) was een totale oorlog waarbij alle middelen die de staten ter beschikking stonden werden gemobiliseerd en ingezet. Bij een totale oorlog is ook de burgerbevolking actief betrokken, omdat de industriële capaciteit wordt ingezet.
De oorlogvoerende partijen kunnen staten zijn, maar ook bevolkingsgroepen of andersoortige groepen. Een burgeroorlog is ook een oorlog, maar dan binnen een samenleving. Bevolkingsgroepen namen vaak noodgedwongen het heft in handen, omdat staten hun belangen niet goed behartigen.
Oorlog tussen staten verloopt symmetrisch, gelijk dus. Oorlog tussen een sterke partij en een zwakke partij noemen wij een asymmetrische oorlog. Israël tegenover Palestina bijvoorbeeld is een asymmetrische relatie.
De staat bezit een monopolie op het bezit en gebruik van geweldsmiddelen. Het geweldsmonopolie werkt niet alleen naar binnen (eigen samenleving) maar ook naar buiten. Door middel van een leger kan de staat externe bedreigingen het hoofd bieden en de externe veiligheid waarborgen. Maar een leger inzetten blijft een politieke aangelegenheid.
Burgers beschermen
Na 1989 en de veranderende wereldorde van toen zijn oorlogen ontegensprekelijk smeriger geworden, met minder respect voor de humanitaire hulpverlening. Zowel het Rode Kruis als Artsen zonder Grenzen worden meer en meer uitgesloten en kunnen niet voldoen aan hun roeping om humanitaire hulp te bieden bij de slachtoffers. Wat betekent nog de “witte vlag” hijsen?
Vandaag de dag zijn ook in oorlogsvoering principes niet heilig meer. Dat komt o.m. doordat ongebreidelde haat en kwaad de bovenhand halen. Het zijn de slachtoffers die je elke keer weer confronteren met het verderf van de smerige oorlogen die gevoerd worden. Het “niet leveren van bijstand aan mensen in gevaar” is schuldige verstrooidheid.
Politiek moet meer inzetten op het voorkomen en oplossen van conflicten. Oorzaken wegnemen. Inzetten op vredesbestanden en constructieve conflictbemiddeling.
Psychologische oorlogsvoering
Bij een psychologische oorlog wordt informatie als wapen ingezet. Het gaat niet alleen om de amorele grote en tragische beslissingen, bijvoorbeeld om oorlogen te ontketenen op basis van vervalste of onbestaande informatie, met het gevolg dat de eigen bevolking schaamteloos voorgelogen wordt en de bevolking van de tegenstander ongenadig gedecimeerd. Het gaat tegelijkertijd om de tsunami van smakeloze, leugenachtige, beledigende en haatdragende berichten die ononderbroken door de “sociale media” verspreid worden en bijna elk open en genuanceerd debat tussen burgers en staten reeds op voorhand belasten en vertekenen.
Nieuwe technologieën werden altijd benut om beter en slimmer oorlog te kunnen voeren, vijandelijke legers moesten immers worden vernietigd. Met internet wordt gebruik gemaakt van cyberoorlog. Bepaalde besturingssystemen van installaties of systemen kunnen gehackt worden. De afgelopen decennia hebben computers, internet en sociale media een steeds grotere invloed gekregen op oorlogsvoering. De wereld kent nu ook network-centric warfare, cyberoorlog en de inzet van drones, satellietnavigatie, onbemande vliegtuigen. Alzo zullen minder militairen worden ingezet.
Wanneer oorlog uitbarst wordt deze een nodeloos bloedbad, een avontuur zonder terugkeer die de huidige mensheid compromitteert en de toekomstige bedreigt. Niets is verloren bij vrede; alles kan verloren gaan bij oorlog. Uiteindelijk is oorlog altijd een nederlaag voor de mensheid.
